Arnavut müzik çalgıları

Çifteli

İki telli müzik çalgısıdır, bu çalgıya pens ile çalınıyor. Çifteli çalgısı, düzen ve karadüzen isimleriyle de tanınıyor. Çiftlerinin üç bölümü vardır : başı, kapağı ve kuyruğu. Bu bölümlerin boyutları ve türleri bölgelere göre değişiyor. Çiftelinin en kullanılan türü iki telle sahiptir. Bunların yanısıra üç veya dört telle kullanılan çifteli türleri de vardır.

Çiftelinin kuyruğu 11-13 bölüme sahiptir. Oyun ilk telde merkezleniyor, ikinci tel ise iso için ritim hakkında destek gibi kullanılmaktadır. Çifteli repertuvarında lirik şarkılar kullanılıyor, oyun havaları da eşlik ediliyor. Çifteli isimli çalgı geleneksel bir şekilde Kosova’da, küzey kesimindeki bölgelerde, Küzey-Doğu kesimindeki bölgelerde kullanılmıştır, fakat Orta Arnavutluk’un bölgelerine kadar geliyor. Çifteli çalgısı, Arnavutluk’un Güney-Doğu kesiminde bölgelerde kullanılıyor.

 

Şarki

Beş telli müziği çalgısı. Şarki isimli çalgı tabanı tek bir tahta ile hazırlanmıştır. Şarkının ipi ise  14 perdeli uzundur. Diğer türlerde şarkı çalgıları da vardır. Bu şarkiler, 12 telli ve 22 perdeli şarkilerdir. Şarkinin ezgileri derindir. Şarkı çalgısıyla erkeklerden seslendirilen lirik ve epik şarkılar, halk oyun havaları eşlik ediliyor. Şarkı çalgısı, orkestra formasyonlarında başlıca çalgı gibi de kullanılıyor. Şarkının ilk telinde oyun merkezleniyor ve diğer iki tel ise ona iso vermek için kullanılıyor. Şarki isimli çalğı Tropoya, Kukes, Diber bölgelerinde kullanılıyor, en önemli yeri ise Gjakova ve etrafındaki bölgelerdir. Şarki çalgısı Peya, Drenica, Priştine, Prizren kömünleri ve Podrime, Has bölgelerinde de kullanılıyor.

 

Lahut

Lahut isimli çalgı, yay ve at kılları ile oluşan bir akorte sahiptir. Lahut isimli çalgı, tek bir tahtadan oluşuyor. Merkez bölümü yarı sferik şeklindedir ve tabaklanmış deri ile kaplıdır. Lahut isimli çalgı, keçi kafası, yılan, tarihsel kişilikler gibi görüntüleri susludur. Lahut çalgısı, Malesi e Madhe, Dukagjin, Postrib, Nikaj-Mertur, Malesi e Gjakoves gibi bölgelerde kullanılıyor. Bu çalgı Puka, Diber, May ve Orta Arnavutluk’un bazı köylerinde kullanılıyor.

Kaval – Fyell

Kaval isimli çalgı, tüm bölgelerde kullanılıyor, özellikle çobanların çalgısı gibi tanınıyor. Kavallın şekilleri ve isimleri çeşitlidir : cirifilya ve laberi culası, Güney doğu Arnavutluk’un duduku, en fazla Gramsh bölgesinde kullanılan kavall, tüm ülkede yayılan bilbili, çameri bölgesinde xambar veya xura, arbreşlerde ise fiskaroll ve floreya isimleriyle tanınıyor.

Kavalların ölçüleri türlerine göre değişiyor. Kısa kavall 90 santime kadar.kavall, akçaağaç, panye, ceviz türünde odun, metalik tüpler, tunc ve bronx tüplerinden oluşuyor. Kavall, özellikle erkekler tarafından kullanılıyor. Kavall kullananların repertuvarı, tanınmış şarkı ve oyun havaları motiflerinden oluşuyor.

 Bakllama

Bakllama isimli çakgı XIX. Yy ikinci yarısında Türkiye’de arnavutlar tarafından kullanıldığı bir çalgıdır. Bu çalgı Türkiye’den buraya XIX. Yy 20-30’lu yıllarında getirilmiştir.(Ines Çashku)

Share this...
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter